Không phải mọi khoản trả khi nghỉ việc đều chịu thuế thu nhập cá nhân. Theo quy định lâu nay, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm theo đúng Bộ luật Lao động không tính vào thu nhập chịu thuế; còn lương những ngày làm việc cuối, tiền lương cho những ngày phép chưa nghỉ, thưởng và phần công ty trả thêm ngoài mức luật định thì là thu nhập từ tiền lương, tiền công chịu thuế.
Khó nhất là các khoản trả sau khi người lao động đã rời công ty — thưởng năm chốt vào quý sau, hoa hồng về muộn, tiền truy lĩnh. Cách khấu trừ cho khoản này có hướng dẫn riêng, cần đọc Thông tư 87/2026/TT-BTC và văn bản hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân đang hiệu lực. Bài này sắp từng khoản vào đúng ngăn, rồi chỉ những giấy tờ công ty phải giao để người đã nghỉ tự quyết toán được.
Tách các khoản trả khi nghỉ việc
| Khoản | Bản chất | Thuế thu nhập cá nhân theo quy định lâu nay |
|---|---|---|
| Lương những ngày làm việc cuối | Tiền lương | Chịu thuế, khấu trừ như các tháng trước |
| Tiền lương cho ngày phép năm chưa nghỉ | Tiền lương | Chịu thuế |
| Trợ cấp thôi việc, mất việc làm đúng mức Bộ luật Lao động | Trợ cấp theo luật | Không tính vào thu nhập chịu thuế |
| Khoản hỗ trợ thêm ngoài mức luật định (thoả thuận chấm dứt) | Thu nhập từ tiền lương, tiền công | Chịu thuế |
| Bồi thường do công ty đơn phương chấm dứt trái luật | Tuỳ bản chất | Xem hướng dẫn hiện hành; phân biệt phần theo luật và phần thoả thuận |
| Thưởng năm, hoa hồng trả sau khi đã nghỉ | Thu nhập từ tiền lương, tiền công | Chịu thuế; cách khấu trừ khi người nhận không còn làm việc cần đọc hướng dẫn riêng |
| Trợ cấp thất nghiệp từ quỹ bảo hiểm | Do cơ quan bảo hiểm trả | Không do công ty chi, không thuộc tờ khai của công ty |
Bảng trên áp cho người có hợp đồng lao động từ ba tháng trở lên. Người làm thời vụ, hợp đồng ngắn thì đi theo cách khấu trừ theo từng lần trả, xem phần hỏi đáp cuối bài.
Tách ngay trên quyết định chấm dứt hợp đồng và bảng thanh toán cuối cùng: mỗi khoản một dòng, ghi căn cứ. Gộp tất cả thành “tiền thanh lý hợp đồng” là cách chắc chắn khiến cả phần không chịu thuế bị hỏi.
Trợ cấp thôi việc: phần nào không chịu thuế
Phần không chịu thuế là phần tính đúng theo Bộ luật Lao động: số năm làm việc tính trợ cấp nhân với mức theo luật, trên tiền lương làm căn cứ. Hai lưu ý:
- Thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp không tính vào thời gian được trả trợ cấp thôi việc theo luật. Công ty trả cả cho thời gian này thì phần đó là khoản trả thêm, chịu thuế.
- Công ty trả cao hơn vì chính sách riêng hoặc thoả thuận để người lao động đồng ý nghỉ: phần vượt mức luật định là thu nhập chịu thuế.
Bảng tính trợ cấp nên có ba cột: số năm tính trợ cấp, mức theo luật, phần trả thêm. Người lao động đọc là hiểu vì sao bị khấu trừ trên một phần khoản trợ cấp, và kế toán không phải giải thích lại khi quyết toán.
Lương tháng cuối và tiền phép: khấu trừ như bình thường
Người lao động có hợp đồng từ ba tháng trở lên nghỉ giữa tháng, lương những ngày cuối cộng tiền phép chưa nghỉ được trả trong kỳ lương cuối. Cách khấu trừ:
- Cộng các khoản chịu thuế của tháng cuối (lương ngày làm việc, tiền phép, phần hỗ trợ thêm nếu trả cùng lúc).
- Trừ bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng, giảm trừ gia cảnh: bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng từ kỳ tính thuế 2026 (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15).
- Áp biểu thuế luỹ tiến từng phần theo văn bản hiện hành để ra số thuế khấu trừ.
Tiền phép dồn nhiều năm trả một lần có thể làm thu nhập tháng cuối vọt lên bậc thuế cao. Đó là hệ quả của cách tính theo tháng; khi người lao động quyết toán năm, số thuế sẽ được tính lại trên tổng thu nhập cả năm.
Khoản trả sau khi người lao động đã nghỉ
Thưởng năm chốt vào tháng 3, hoa hồng của hợp đồng thu tiền sau, tiền truy lĩnh do điều chỉnh lương — tất cả là thu nhập từ tiền lương, tiền công của thời gian làm việc, chỉ trả muộn. Người nhận đã không còn trong bảng lương, không còn đăng ký giảm trừ gia cảnh tại công ty.
Với tình huống này, cách khấu trừ tại công ty (tính theo biểu luỹ tiến như một tháng lương, hay khấu trừ theo tỷ lệ với khoản trả cho người không còn hợp đồng) có hướng dẫn cụ thể trong văn bản thuế thu nhập cá nhân; đọc Thông tư 87/2026/TT-BTC hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi chi. Dù theo cách nào, ba việc không đổi:
- Khấu trừ trước khi chi, không chi đủ rồi đòi lại sau.
- Kê vào tờ khai khấu trừ của kỳ chi tiền.
- Cấp chứng từ khấu trừ cho khoản này, để người nhận cộng vào khi tự quyết toán.
Nếu có thể, chốt và trả mọi khoản ngay trong kỳ lương cuối. Việc gọn nhất cho cả hai bên là không để “đuôi” thu nhập kéo dài sau ngày nghỉ.
Giấy tờ phải giao cho người nghỉ việc
- Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân cho toàn bộ số thuế đã khấu trừ trong năm tại công ty, kể cả kỳ lương cuối; cấp thêm cho khoản trả sau nếu có. Cách lập, cấp chứng từ điện tử xem bài về chứng từ khấu trừ điện tử.
- Quyết định chấm dứt hợp đồng kèm bảng thanh toán tách từng khoản.
- Xác nhận thời gian đóng bảo hiểm và việc chốt sổ bảo hiểm xã hội theo thủ tục của cơ quan bảo hiểm.
- Giảm người phụ thuộc: thông báo công ty đã ngừng tính giảm trừ gia cảnh từ tháng nào, để nơi làm mới đăng ký tiếp mà không trùng.
Người nghỉ việc giữa năm thường không uỷ quyền quyết toán cho công ty cũ được, vì điều kiện uỷ quyền gắn với việc đang làm việc tại tổ chức vào thời điểm quyết toán. Họ sẽ tự quyết toán hoặc uỷ quyền cho nơi làm mới nếu đủ điều kiện; khi đó chứng từ khấu trừ của công ty cũ là giấy tờ không thể thiếu.
Phía công ty: chi phí và những lỗi hay gặp
Trợ cấp thôi việc chi theo luật, lương và tiền phép cuối là chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nếu có hồ sơ đầy đủ. Khoản hỗ trợ thêm theo thoả thuận cũng được trừ khi có văn bản thoả thuận hoặc quy chế. Những lỗi hay gặp:
- Không khấu trừ trên phần trợ cấp trả vượt mức luật định vì nghĩ “trợ cấp thì không chịu thuế”.
- Quên cấp chứng từ khấu trừ cho người nghỉ giữa năm; người đó đi quyết toán ở nơi khác không có giấy tờ.
- Trả thưởng sau khi nghỉ bằng tiền mặt, không khấu trừ, không kê khai.
- Không ngừng giảm trừ người phụ thuộc, dẫn tới trùng giảm trừ khi người đó đăng ký lại ở nơi mới.
Tự kiểm tra ở đâu
- Tài khoản thuế điện tử của công ty: tờ khai khấu trừ các kỳ có người nghỉ việc, đối chiếu với bảng thanh toán cuối.
- Ứng dụng thuế trên điện thoại hoặc tài khoản thuế điện tử cá nhân của người lao động: họ tự kiểm tra thu nhập, số thuế công ty đã kê khai cho mình.
- Hệ thống quản lý chứng từ khấu trừ: danh sách chứng từ đã cấp cho người nghỉ trong năm.
- Cơ quan thuế quản lý: hỏi cách khấu trừ với khoản trả sau khi nghỉ việc theo văn bản 2026.
Câu hỏi thường gặp
Trợ cấp thôi việc có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Phần trợ cấp tính đúng theo Bộ luật Lao động không tính vào thu nhập chịu thuế theo quy định lâu nay. Phần công ty trả cao hơn mức luật định là thu nhập chịu thuế.
Tiền phép năm chưa nghỉ được trả bằng tiền có chịu thuế không?
Có. Đây là tiền lương cho những ngày phép chưa nghỉ, tính vào thu nhập từ tiền lương, tiền công của tháng được trả.
Nghỉ việc tháng 5, công ty trả thưởng năm vào tháng 7 thì ai quyết toán?
Người lao động tự quyết toán hoặc uỷ quyền cho nơi làm mới nếu đủ điều kiện, cộng cả khoản thưởng công ty cũ đã trả. Công ty cũ khấu trừ khi chi và cấp chứng từ khấu trừ cho khoản này.
Công ty có được giữ lại lương cuối cho tới khi bàn giao xong không?
Thời hạn thanh toán khi chấm dứt hợp đồng do Bộ luật Lao động quy định; việc giữ lương cần đúng luật. Về thuế, khấu trừ theo kỳ thực chi, không theo kỳ phát sinh công việc.
Người nghỉ việc yêu cầu công ty quyết toán thay được không?
Theo quy định lâu nay, tổ chức chỉ quyết toán thay cho người đang làm việc tại tổ chức vào thời điểm quyết toán và đáp ứng điều kiện về hợp đồng. Người đã nghỉ thường phải tự quyết toán; kiểm tra lại điều kiện theo văn bản 2026.
Người làm hợp đồng dưới ba tháng nghỉ ngang thì khấu trừ thế nào?
Người không ký hợp đồng lao động hoặc ký dưới ba tháng thuộc diện khấu trừ 10% với khoản trả từ 2 triệu đồng mỗi lần, trừ khi có cam kết thu nhập thấp theo mẫu tại thông tư hiện hành. Lần trả cuối cùng khi họ nghỉ cũng áp đúng cách này, không chuyển sang biểu luỹ tiến.
Tiền bồi thường vì công ty chấm dứt hợp đồng trái luật có chịu thuế không?
Tuỳ khoản: phần là tiền lương những ngày không được làm việc thường vẫn là thu nhập từ tiền lương; phần bồi thường theo luật có thể được xử lý khác. Tách từng khoản theo quyết định hoặc bản án và hỏi cơ quan thuế nếu số tiền lớn.
