Người Việt Nam được cử sang công trình ở nước ngoài vài tháng rồi về, có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, trong đa số trường hợp vẫn là cá nhân cư trú của Việt Nam. Vì vậy họ vẫn được giảm trừ gia cảnh đầy đủ (bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng từ kỳ tính thuế 2026), và thu nhập tiền lương cả trong lẫn ngoài nước đều tính thuế tại Việt Nam. Nếu đã nộp thuế ở nước ngoài trên phần thu nhập đó, số thuế đã nộp được xem xét trừ theo quy định, trong giới hạn số thuế Việt Nam tính trên phần thu nhập tương ứng.
Cách tính khác nhau chủ yếu ở ai trả lương: công ty tại Việt Nam trả toàn bộ thì công ty khấu trừ hằng tháng như bình thường; một phần do đơn vị ở nước ngoài trả thì phần đó người lao động tự khai và quyết toán. Bài này so sánh hai cách bằng ví dụ số giả định.
Còn là cá nhân cư trú không
Cá nhân cư trú là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm, hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo quy định. Kỹ sư, công nhân đi công trình vài tháng rồi về thường vẫn ở Việt Nam phần lớn thời gian trong năm, và vẫn có nơi ở thường xuyên ở trong nước.
Trường hợp đi dài, ở nước ngoài phần lớn năm, việc xác định cư trú phức tạp hơn và có thể phải xét theo hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước đó. Khi đó nên hỏi cơ quan thuế quản lý, vì kết quả quyết định cả việc tính thuế trên thu nhập toàn cầu lẫn quyền được giảm trừ gia cảnh. Bài này nói về trường hợp phổ biến: đi vài tháng, vẫn là cá nhân cư trú. Doanh nghiệp nên ghi số ngày có mặt ở Việt Nam của từng người trong năm, dựa trên ngày xuất nhập cảnh, để có sẵn căn cứ khi cần.
Giảm trừ gia cảnh không bị cắt vì đi nước ngoài
Giảm trừ gia cảnh áp cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công, không phụ thuộc người đó làm việc ở đâu. Những tháng đi công trình ở nước ngoài:
- Nếu công ty Việt Nam vẫn trả lương, công ty tiếp tục tính giảm trừ bản thân và người phụ thuộc đã đăng ký khi khấu trừ hằng tháng.
- Người phụ thuộc ở nhà (con nhỏ, cha mẹ đủ điều kiện) vẫn được tính, vì điều kiện là nghĩa vụ nuôi dưỡng, không phải việc sống cùng một chỗ trong tháng đó.
- Khi quyết toán, giảm trừ bản thân của cá nhân cư trú được tính đủ 12 tháng.
Phụ cấp đi nước ngoài: khoản nào là thu nhập
Doanh nghiệp cử người đi công trình thường trả thêm nhiều khoản. Tách ra để tính đúng:
| Khoản | Cách xét thường gặp |
|---|---|
| Vé máy bay, chỗ ở, đi lại phục vụ công việc theo chế độ công tác | Chi phí công tác của doanh nghiệp, không tính vào thu nhập nếu đúng quy chế và có chứng từ |
| Phụ cấp lưu trú, công tác phí theo quy chế | Thường không tính vào thu nhập chịu thuế trong mức chi theo quy chế công tác phí |
| Phụ cấp làm việc ở nước ngoài trả hằng tháng như một phần lương | Thu nhập từ tiền lương, chịu thuế |
| Tiền làm thêm giờ ở công trình | Phần trả cao hơn so với giờ bình thường được miễn, phần còn lại chịu thuế |
Ranh giới giữa “công tác phí” và “phụ cấp nước ngoài” nằm ở quy chế và cách chi. Khoản chi đều hằng tháng, không gắn với ngày công tác thực tế, dễ bị xem là tiền lương. Khi đó phần này phải cộng vào thu nhập khấu trừ tháng, và nếu công ty chưa làm, người lao động sẽ phải nộp thêm khi quyết toán.
Ví dụ giả định: hai cách trả lương trong 4 tháng ở nước ngoài
Giả sử một kỹ sư lương 30 triệu đồng/tháng, có hai con là người phụ thuộc, phần bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng giả sử 2,5 triệu đồng/tháng. Trong năm đi công trình 4 tháng ở nước ngoài; trong 4 tháng đó có thêm phụ cấp nước ngoài 20 triệu đồng/tháng.
| Khoản (tháng ở nước ngoài) | A: công ty Việt Nam trả cả lương và phụ cấp | B: công ty trả lương, bên nước ngoài trả phụ cấp |
|---|---|---|
| Thu nhập tháng | 50 triệu, qua bảng lương Việt Nam | 30 triệu qua bảng lương Việt Nam, 20 triệu do bên nước ngoài trả |
| Giảm trừ (bản thân + 2 con) và bảo hiểm | 15,5 + 12,4 + 2,5 = 30,4 triệu | 30,4 triệu, trừ trên phần công ty trả |
| Thu nhập tính thuế khi khấu trừ tháng | 19,6 triệu, công ty khấu trừ theo biểu luỹ tiến | Âm trên phần công ty trả, công ty không khấu trừ |
| Phần 20 triệu bên nước ngoài trả | Đã nằm trong bảng lương | Người lao động tự khai theo quy định và gộp khi quyết toán |
| Quyết toán cuối năm | Có thể uỷ quyền cho công ty nếu đủ điều kiện | Thường phải tự quyết toán vì có thu nhập trả từ nước ngoài |
Tổng thuế cả năm của hai cách về nguyên tắc bằng nhau nếu cùng tổng thu nhập. Khác ở thời điểm nộp và ai phải làm. Cách B dễ dẫn tới việc người lao động quên khai phần thu nhập nhận ở nước ngoài, đến khi quyết toán mới phát sinh số phải nộp thêm, hoặc bị phát hiện sau đó.
Đã nộp thuế ở nước ngoài thì sao
Một số nước khấu trừ thuế trên tiền lương trả cho người làm việc tại nước đó, kể cả thời gian ngắn. Với cá nhân cư trú của Việt Nam, số thuế đã nộp ở nước ngoài trên phần thu nhập đó được xem xét trừ vào số thuế phải nộp tại Việt Nam, nhưng không vượt quá số thuế Việt Nam tính trên phần thu nhập từ nước ngoài. Cần giữ chứng từ nộp thuế do cơ quan thuế hoặc đơn vị trả thu nhập ở nước ngoài cấp, kèm bản dịch nội dung chính.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước có công trình có thể quy định khác (ví dụ miễn thuế ở nước làm việc nếu ở đó dưới một số ngày nhất định và lương do chủ lao động không cư trú ở nước đó trả). Tra hiệp định cụ thể thay vì đoán; các văn bản hướng dẫn thuế thu nhập cá nhân từ 1/7/2026 gồm Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC.
Việc doanh nghiệp nên làm trước chuyến đi
- Ban hành quyết định cử đi, ghi thời gian, nơi làm việc, chế độ lương và phụ cấp.
- Viết rõ trong quy chế công tác nước ngoài: khoản nào là công tác phí, khoản nào là phụ cấp lương.
- Nếu bên nước ngoài (chủ đầu tư, đối tác) trả một phần, thông báo cho người lao động về nghĩa vụ tự khai.
- Kiểm tra người phụ thuộc của người đi đã đăng ký đầy đủ, để khấu trừ tháng đúng.
- Khi về, thu thập chứng từ thuế đã nộp ở nước ngoài (nếu có) cho hồ sơ quyết toán.
Tự kiểm tra ở đâu
Người lao động dùng ứng dụng thuế trên điện thoại hoặc tài khoản thuế điện tử cá nhân để xem thu nhập công ty đã kê khai, số đã khấu trừ và người phụ thuộc đã được ghi nhận. Phần thu nhập nhận từ nước ngoài không hiện ở đây; tự lưu hợp đồng, bảng lương, chứng từ thuế nước ngoài để khai khi quyết toán. Doanh nghiệp đối chiếu bảng lương, quyết định cử đi và tờ khai khấu trừ trên tài khoản thuế điện tử của mình. Trường hợp đi dài ngày, chưa chắc tình trạng cư trú, hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi quyết toán.
Câu hỏi thường gặp
Đi công trình ở nước ngoài 7 tháng thì có mất tư cách cư trú không?
Không tự động. Cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam vẫn có thể là cá nhân cư trú dù ở nước ngoài nhiều tháng, trừ khi chứng minh là đối tượng cư trú của nước khác. Trường hợp này nên hỏi cơ quan thuế quản lý.
Người phụ thuộc có cần đăng ký lại khi người nộp thuế đi nước ngoài không?
Không. Đăng ký người phụ thuộc vẫn giữ nguyên; chỉ cập nhật khi điều kiện của người phụ thuộc thay đổi.
Phụ cấp nước ngoài trả bằng ngoại tệ thì quy đổi thế nào?
Quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá quy định tại thời điểm phát sinh thu nhập để tính thuế. Giữ chứng từ nhận tiền để đối chiếu.
Công nhân đi lao động theo hợp đồng với công ty nước ngoài, không qua công ty Việt Nam, có giống trường hợp này không?
Không giống. Người ký hợp đồng trực tiếp với chủ lao động nước ngoài, làm việc dài hạn ở đó, có thể không còn là cá nhân cư trú của Việt Nam. Trường hợp này cần xét riêng.
Tiền ăn, chỗ ở do chủ đầu tư nước ngoài lo tại công trình có tính vào thu nhập không?
Nếu là điều kiện làm việc tại công trình, bố trí chung cho mọi người, thường không tính như tiền lương. Nếu quy đổi thành tiền trả cho từng người thì cần xét theo quy định về các khoản lợi ích bằng tiền.
Công ty có được tính lương trả cho người đi nước ngoài vào chi phí được trừ không?
Được, nếu có hợp đồng lao động, quyết định cử đi, quy chế lương và phụ cấp, chứng từ chi trả, như tiền lương thông thường. Phần do bên nước ngoài trả trực tiếp cho người lao động thì không phải chi phí của công ty.
Về nước giữa năm rồi nghỉ việc thì quyết toán ở đâu?
Nếu có thu nhập từ công ty cũ và thu nhập trả từ nước ngoài, thường phải tự quyết toán với cơ quan thuế theo nơi quy định cho cá nhân tự quyết toán. Xin chứng từ khấu trừ từ công ty trước khi nghỉ.
