Người làm mùa vụ bị khấu trừ 10% vì khi trả tiền, nơi trả không biết cả năm người đó thu nhập bao nhiêu, và khấu trừ 10% không tính giảm trừ gia cảnh. Giảm trừ gia cảnh (bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng từ kỳ tính thuế 2026 theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15) chỉ được tính khi quyết toán cuối năm. Vì vậy có hai đường: làm bản cam kết ngay từ đầu để không bị trừ, nếu đủ điều kiện; hoặc để bị trừ rồi tự quyết toán lấy lại phần nộp thừa.
Bản cam kết chỉ dành cho người có duy nhất thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% và ước tính tổng thu nhập cả năm sau giảm trừ chưa đến mức phải nộp thuế. Người có thêm lương ở nơi khác thì không làm cam kết được, chỉ còn đường quyết toán. Bài này đi qua hai trường hợp bằng ví dụ số giả định.
Vì sao bị trừ 10% dù thu nhập không cao
Theo quy định khấu trừ tại nguồn, tổ chức trả tiền công cho cá nhân không ký hợp đồng lao động, hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng, mỗi lần trả từ 2 triệu đồng trở lên thì khấu trừ 10% trên số tiền trả. Xưởng sơ chế nông sản trả lương tuần, cửa hàng trả tiền công dịp Tết theo đợt, công trình trả theo nửa tháng: phần lớn các lần trả đều vượt 2 triệu đồng.
Mức 10% là tạm nộp, không phải số thuế cuối cùng. Số thuế thật của cả năm tính khi quyết toán, trên tổng thu nhập, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh cả năm. Với người làm mùa vụ vài tháng, số thuế thật thường bằng không, nên toàn bộ số đã bị trừ là tiền có thể lấy lại.
Nhiều người làm mùa vụ không biết điều này và coi 10% là khoản mất trắng. Mỗi năm, số tiền nhỏ lẻ đó cộng lại không ít, nhất là với người làm hai ba mùa trong năm ở các nơi khác nhau: thu hoạch cà phê đầu năm, đóng gói trái cây giữa năm, bán hàng dịp Tết cuối năm. Mỗi nơi trừ một ít, tổng lại có khi bằng một tháng tiền công.
Giảm trừ bản thân tính đủ 12 tháng khi quyết toán
Điểm nhiều người không biết: với cá nhân cư trú, giảm trừ cho bản thân khi quyết toán được tính đủ 12 tháng, không phụ thuộc năm đó làm mấy tháng. Từ kỳ tính thuế 2026, con số là 15,5 triệu × 12 = 186 triệu đồng cho bản thân. Mỗi người phụ thuộc được tính theo số tháng thực tế nuôi dưỡng, 6,2 triệu đồng/tháng.
Nghĩa là một người chỉ làm 4 tháng mùa vụ, tổng thu nhập 48 triệu đồng, thì sau giảm trừ bản thân cả năm, thu nhập tính thuế âm, số thuế phải nộp bằng không. Toàn bộ số đã bị khấu trừ 10% là nộp thừa, và người đó có quyền đề nghị hoàn lại khi quyết toán.
Ví dụ giả định: hai người cùng làm một mùa
Giả sử hai người cùng làm đóng gói tại một xưởng nông sản 4 tháng, mỗi tuần nhận 3 triệu đồng, tổng 48 triệu đồng. Xưởng khấu trừ 10% mỗi lần trả.
| Khoản | Anh A: chỉ có thu nhập mùa vụ | Chị B: có thêm lương 8 tháng ở cửa hàng, 10 triệu/tháng |
|---|---|---|
| Tổng thu nhập năm | 48 triệu | 48 + 80 = 128 triệu |
| Giảm trừ bản thân cả năm | 186 triệu | 186 triệu |
| Thu nhập tính thuế | Âm, thuế bằng 0 | Âm (chưa tính bảo hiểm), thuế bằng 0 |
| Làm bản cam kết được không | Được, nếu đúng điều kiện | Không, vì có hai nguồn thu nhập |
| Nếu làm cam kết | Không bị trừ 4,8 triệu | — |
| Nếu không làm cam kết | Bị trừ 4,8 triệu, tự quyết toán lấy lại | Bị trừ 4,8 triệu, tự quyết toán lấy lại |
Anh A có hai lựa chọn. Chị B chỉ có một: để bị trừ rồi quyết toán. Nếu chị B có thêm con nhỏ đăng ký người phụ thuộc, kết quả vẫn là không phải nộp thuế, chỉ khác ở chỗ khoảng cách tới mức phải nộp còn xa hơn. Nếu chị B cũng làm cam kết, bản cam kết đó sai điều kiện, và người ký cam kết phải chịu trách nhiệm về nội dung đã cam kết.
Làm cam kết: nhanh nhưng phải đúng
Bản cam kết theo mẫu tại thông tư hướng dẫn thuế thu nhập cá nhân hiện hành (từ 1/7/2026 là Thông tư 87/2026/TT-BTC). Điều kiện chính:
- Người cam kết là cá nhân cư trú.
- Chỉ có duy nhất thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% (có thể từ một hoặc vài nơi, tuỳ quy định đang áp dụng; nên hỏi nơi trả).
- Ước tính tổng thu nhập chịu thuế sau khi trừ giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế.
- Có số định danh cá nhân (từ 1/7/2025 dùng thay mã số thuế cá nhân).
Ưu điểm: nhận đủ tiền mỗi lần trả, không phải làm quyết toán. Rủi ro: nếu cuối năm có thêm thu nhập khác làm sai điều kiện, người đã cam kết phải tự quyết toán và nộp phần thiếu. Nơi trả thu nhập giữ bản cam kết và vẫn kê khai thu nhập đã trả cho người đó.
Với nơi trả thu nhập, nhận cam kết không có nghĩa là hết trách nhiệm. Nơi trả nên kiểm tra thông tin định danh của người cam kết, lưu bản cam kết cùng hồ sơ chi trả, và không tự ý “làm cam kết hộ” cho cả tổ lao động để khỏi phải khấu trừ. Cam kết là của từng người, người đó ký và chịu trách nhiệm.
Để bị trừ rồi quyết toán: chậm nhưng chắc
- Xin chứng từ khấu trừ thuế từ mỗi nơi đã trừ 10%. Nơi trả có trách nhiệm cấp khi người nhận yêu cầu; chứng từ điện tử đang được dùng phổ biến.
- Kiểm tra trên ứng dụng thuế trên điện thoại hoặc tài khoản thuế điện tử cá nhân xem các nơi đã kê khai thu nhập và số khấu trừ cho mình chưa.
- Nộp tờ khai quyết toán trong thời hạn quy định (cá nhân tự quyết toán: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 4 sau năm, theo Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14; kiểm tra văn bản mới nếu có thay đổi), đề nghị hoàn phần nộp thừa về tài khoản chính chủ.
Theo quy định xử phạt lâu nay, người quyết toán quá hạn mà có số thuế được hoàn thường không bị phạt về chậm nộp hồ sơ; nên kiểm tra lại quy định đang áp dụng. Dù sao, nộp sớm thì nhận tiền sớm, và hồ sơ ít bị lẫn với mùa cao điểm.
Người phụ thuộc của lao động mùa vụ
Người làm mùa vụ có con nhỏ, cha mẹ già đủ điều kiện có thể đăng ký người phụ thuộc để được tính thêm khi quyết toán. Với người có thu nhập thấp như anh A, người phụ thuộc không làm thay đổi kết quả (đã bằng không). Nhưng với người có thu nhập cả năm gần mức phải nộp, đăng ký người phụ thuộc có thể quyết định việc có phải nộp hay không.
Chú ý: một người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế trong cùng thời gian. Nếu vợ hoặc chồng đã đăng ký con cho mình ở nơi làm việc cố định, người làm mùa vụ không đăng ký trùng.
Tự kiểm tra ở đâu
Dùng ứng dụng thuế trên điện thoại hoặc tài khoản thuế điện tử cá nhân, đăng nhập bằng số định danh, xem mục thu nhập và số thuế đã khấu trừ theo từng nơi trả. Nếu một nơi đã trừ tiền nhưng không thấy trên hệ thống, liên hệ nơi đó đề nghị kê khai đúng và cấp chứng từ khấu trừ. Người đã đăng ký người phụ thuộc tra lại trạng thái đăng ký trên cùng ứng dụng. Chỗ nào chưa rõ về điều kiện cam kết, hỏi cơ quan thuế nơi cư trú hoặc nơi trả thu nhập.
Câu hỏi thường gặp
Làm mùa vụ ở hai xưởng khác nhau có làm cam kết được không?
Tuỳ điều kiện cam kết đang áp dụng và việc cả hai khoản đều là thu nhập thuộc diện khấu trừ 10%. Điều quan trọng là ước tính tổng thu nhập cả năm sau giảm trừ chưa đến mức phải nộp thuế; hỏi nơi trả trước khi ký.
Xưởng trả mỗi lần dưới 2 triệu thì có bị trừ không?
Mỗi lần trả dưới 2 triệu đồng cho người không ký hợp đồng lao động thì không phải khấu trừ tại thời điểm trả. Thu nhập đó vẫn được tính vào tổng thu nhập khi quyết toán nếu người đó phải quyết toán.
Không có tài khoản ngân hàng thì nhận hoàn thuế thế nào?
Hoàn thuế thường chuyển vào tài khoản đứng tên người nộp thuế. Nên mở tài khoản chính chủ trước khi quyết toán; không đăng ký tài khoản của người khác để nhận hoàn.
Người khác đề nghị quyết toán hộ và thu phí phần trăm tiền hoàn có nên nhờ không?
Cẩn trọng. Không đưa mật khẩu tài khoản thuế, không đổi tài khoản nhận hoàn sang tài khoản người khác. Tờ khai quyết toán cho trường hợp đơn giản có thể tự làm trên ứng dụng thuế.
Năm sau mới biết mình được hoàn, có quyết toán lại năm trước được không?
Có thể đề nghị hoàn cho số nộp thừa của năm trước theo quy định về thời hạn đề nghị hoàn. Nên làm sớm và giữ chứng từ khấu trừ.
Người làm mùa vụ là sinh viên có được làm cam kết không?
Sinh viên làm thêm cũng là cá nhân có thu nhập; nếu đáp ứng điều kiện cam kết như mọi người khác thì được làm. Việc sinh viên đang là người phụ thuộc của cha mẹ cần xem lại khi có thu nhập, vì điều kiện thu nhập của người phụ thuộc có giới hạn.
Làm cam kết rồi nhưng cuối năm thu nhập vượt thì sao?
Người cam kết phải tự quyết toán và nộp phần thuế còn thiếu. Nếu cố ý cam kết sai, có thể bị xử lý theo quy định.
